تعلق سازمانی به عنوان یک مفهوم کلیدی در مدیریت منابع انسانی مطرح بوده و به ارتباط عمیق و احساسی کارکنان با سازمان اشاره دارد. این حس تعلق، بر رضایت و عملکرد کارکنان تأثیر میگذارد و میتواند به عنوان یک سرمایه پنهان برای سازمانها عمل کند. در دنیای امروز که رقابت در بازار کار به اوج خود رسیده است، توجه به تعلق خاطر کارکنان میتواند مزیتهای رقابتی قابل توجهی را برای سازمانها به ارمغان آورد.
تعلق سازمانی چیست؟
در پاسخ به این سوال که تعلق سازمانی چیست؟ باید گفت که تعلق سازمانی به معنای احساس وابستگی و تعلق خاطر کارکنان به سازمان خود است. این احساس به واسطه ارتباطات مثبت میان کارکنان و سازمان، فرهنگ سازمانی و تجربیات کاری شکل میگیرد. کارکنانی که به سازمان خود تعلق خاطر دارند، در کار خود مؤثرتر بوده و تمایل بیشتری به ماندن در سازمان دارند و در نتیجه، نرخ ترک کار کاهش مییابد.
«تعلّق سازمانی» یا Organizational Commitment به احساس وابستگی، وفاداری، و علاقهمندی یک فرد نسبت به سازمانی که در آن کار میکند گفته میشود. یعنی وقتی یک کارمند خودش را جزئی از سازمان بداند و برای موفقیت و اهداف آن تلاش کند، میگوییم «تعلّق سازمانی» بالایی دارد.
تعلق سازمانی به انگلیسی به عنوان “Organizational Commitment” شناخته میشود و از واژههای کلیدی در ادبیات مدیریت منابع انسانی به شمار میرود.
اهمیت تعلق سازمانی
تعلق سازمانی میتواند تاثیرات عمیقی بر عملکرد سازمانها داشته باشد. تحقیقات نشان داده کارکنانی که تعلق خاطر قوی به سازمان خود دارند، در سطح بالاتری از رضایت شغلی و وفاداری قرار دارند. این وفاداری میتواند منجر به عملکرد بهتر و افزایش تولید در سازمان شود. وفاداری و تعلق سازمانی به هم مرتبط هستند و توجه به آن برای موفقیت سازمان حیاتی است.
مدلهای تعلق سازمانی
برای تحلیل تعلق سازمانی از مدل های تعلق سازمانی مختلف استفاده میشود. یکی از مدلهای مشهور، مدل “پنج کلید تعلق سازمانی” است که بر اساس تحقیقات متعدد مانند تحقیقات تعلق سازمانی گالوپ در این حوزه شکل گرفته است. این مدل شامل پنج عنصر کلیدی میباشد که برای ایجاد و تقویت تعلق سازمانی ضروری هستند. این عناصر عبارتند از:
- معنای کار: کارکنان باید احساس کنند که کار آنها فراتر از یک فعالیت روزمره است و به اهداف و ارزشهای سازمان مرتبط است.
- خودمختاری: فراهم کردن فضای لازم برای تصمیمگیری و استقلال در کار به کارکنان کمک میکند تا احساس مالکیت بیشتری نسبت به وظایف خود داشته باشند.
- رشد و توسعه: فرصتهای آموزشی و حرفهای برای کارکنان، حس پیشرفت و رشد را به وجود میآورد.
- تأثیرگذاری: کارکنان باید بتوانند تأثیر مثبت کار خود را بر سازمان و جامعه مشاهده کنند.
- ارتباطات: ایجاد روابط مثبت و معنادار میان کارکنان و مدیریت، حس تعلق را تقویت میکند.
جدول زیر معروفترین مدلهای تحقق و تعلق سازمانی را معرفی میکند و کاربرد هر یک را نشان میدهد.
| مدل | تعریف | عناصر/اجزا | کاربرد برای سازمان |
|---|---|---|---|
| مدل پنج کلید تعلق سازمانی | چارچوبی برای ایجاد و تقویت تعلق کارکنان | معنای کار، خودمختاری، رشد و توسعه، تأثیرگذاری، ارتباطات | افزایش وفاداری و انگیزه، کاهش ترک سازمان |
| مدل تعلق سازمانی گالوپ | مدل تخصصی گالوپ برای سنجش تعهد و تعلق | شامل پرسشنامه 12 سوالی برای اندازهگیری تعلق | شناسایی نقاط قوت و ضعف سازمان در ایجاد تعلق |
| مدل سه بعدی تعهد سازمانی | بررسی تعهد کارکنان در سه بعد: عاطفی، مستمر، هنجاری | تعهد عاطفی، تعهد مبتنی بر ماندگاری، تعهد هنجاری | کمک به برنامهریزی منابع انسانی و افزایش وفاداری |
| مدل منابع انسانی-تعلق | تاکید بر تاثیر منابع انسانی و فرهنگ سازمانی بر تعلق | آموزش، پاداش، فرهنگ سازمانی | تقویت انگیزه، کاهش ترک خدمت، بهبود عملکرد |
برای سنجش تعلق سازمانی میتوان از انواع پرسشنامه تعلق سازمانی مانند پرسشنامه تعلق سازمانی گالوپ استفاده کرد که میزان وابستگی و علاقه کارکنان به سازمان را اندازهگیری میکند.
تعهد و تعلق سازمانی در مصاحبه استخدامی
تعهد و تعلق سازمانی در طول مدت همکاری کارکنان با سازمان اهمیت دارد و میتواند در مراحل اولیه مانند مصاحبه استخدامی نیز مورد توجه قرار گیرد. در این مراحل، شناسایی کارکنانی که به فرهنگ سازمانی نزدیکتر هستند، میتواند به بهبود تعلق سازمانی در آینده کمک کند. تعهد سازمانی چیست و چگونه میتوان آن را در کاندیداها شناسایی کرد؟ سوالی است که در مصاحبههای استخدامی اهمیت دارد. کارفرمایان باید در مصاحبهها، به دنبال نشانههایی از تعهد و اشتیاق در بین کاندیداها باشند و بررسی کنند که آیا ارزشهای شخصی آنها با ارزشهای سازمان همراستا است یا خیر؟ استفاده از پرسشنامه تعلق سازمانی در مصاحبهها، ابزاری مؤثر برای سنجش این شاخصها است.
پرسشنامه تعلق سازمانی
برای سنجش تعلق سازمانی در بین کارکنان، میتوان از پرسشنامههای تخصصی استفاده کرد. این پرسشنامهها به طور معمول شامل سؤالاتی هستند که به بررسی احساسات کارکنان در مورد سازمان، رهبری و محیط کار میپردازند.
وفاداری و تعلق سازمانی
وفاداری و تعلق سازمانی به طور مستقیم با هم مرتبط هستند. وقتی کارکنان احساس کنند که به سازمان خود وابسته هستند، تمایل بیشتری به ماندن در آن دارند و در نتیجه، هزینههای ترک خدمت و استخدام مجدد کاهش مییابد.
راهکارهای ارتقای تعلق سازمانی
برای افزایش تعلق سازمانی، سازمانها میتوانند از روشهای مختلفی استفاده کنند. در ادامه به برخی از این روشها اشاره خواهیم کرد.
۱. ایجاد فرهنگ سازمانی مثبت
فرهنگ سازمانی مثبت میتواند به ایجاد حس تعلق در بین کارکنان کمک کند. برای این منظور، ارزشها و اصول اخلاقی سازمان باید به وضوح تعریف شده و به طور مداوم ترویج شوند.
۲. توسعه شفافیت و اعتماد
شفافیت در تصمیمگیریها و ارتباطات سازمانی میتواند به افزایش اعتماد کارکنان به مدیریت کمک کند. این اعتماد به نوبه خود حس تعلق کارکنان را تقویت میکند.
۳. فراهم کردن فرصتهای آموزشی و توسعه
برنامههای آموزشی و توسعه حرفهای به کارکنان کمک میکند تا مهارتهای خود را بهبود بخشند و احساس پیشرفت کنند که این امر به تقویت تعلق سازمانی کمک خواهد کرد. هلدینگ چابک، در زمینه حمایت از کسبوکارهای فناورمحور با ارائه دورههای آموزشی، به ارتقاء تعلق سازمانی کمک میکند.
۴. تشویق به مشارکت کارکنان
تشویق به مشارکت کارکنان در تصمیمگیریها و فعالیتهای سازمان میتواند حس تعلق آنها را افزایش دهد.
۵. گرامیداشت دستاوردها
شناخت و گرامیداشت دستاوردهای کارکنان، یکی از راههای مؤثر برای افزایش تعلق سازمانی است که میتواند به صورت رسمی یا غیررسمی باشد.
نتیجهگیری
در نهایت، تعلق سازمانی یک سرمایه پنهان است که کمتر به آن توجه میشود؛ اما میتواند تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد و موفقیت سازمانها داشته باشد. تعلق خاطر کارکنان، به نفع آنها بوده و برای کل سازمان نیز مفید خواهد بود. با درک عمیقتری از این مفهوم و پیادهسازی مدلهای مناسب، میتوان به موفقیتهای بیشتری دست یافت. هلدینگ چابک با ایجاد محیطی مشارکتی، منعطف، و ارزشمحور میتواند تعلق سازمانی کارکنان رو افزایش دهد.
سوالات متداول (FAQ)
تعلق سازمانی چیست؟
تعلق سازمانی به معنای احساس وابستگی، وفاداری و تعلق خاطر کارکنان به سازمان خود است. کارکنانی که تعلق سازمانی بالایی دارند، در کار خود مؤثرتر هستند، تعهد بیشتری به اهداف سازمان نشان میدهند و تمایل کمتری به ترک سازمان دارند.
پرسشنامه تعلق سازمانی چیست و چه کاربردی دارد؟
پرسشنامه تعلق سازمانی ابزاری است برای سنجش میزان تعلق، تعهد و وفاداری کارکنان به سازمان. یکی از معتبرترین پرسش نامه ها، پرسشنامه تعلق سازمانی گالوپ است که به سازمانها کمک میکند کارکنانی با تعلق و انگیزه بالا شناسایی شوند.
برای افزایش تعلق سازمانی چه باید کرد؟
برای افزایش تعلق سازمانی، سازمانها باید محیطی ایجاد کنند که کارکنان در آن احساس ارزشمندی، امنیت و مشارکت داشته باشند و نقش و تلاشهایشان در موفقیت سازمان دیده شود.
چگونه میتوان تعلق سازمانی را در مصاحبه استخدامی سنجید؟
در مصاحبه استخدامی میتوان با استفاده از پرسشنامه تعلق سازمانی و طرح سوالات مرتبط با ارزشها، اهداف و تجربه کاری کاندیدا، میزان تعهد و تعلق سازمانی بالقوه را ارزیابی کرد.
منبع:
